Giriş: Kelimeden Dünyaya Ontolojik Dönüşüm
Görsel kültür tarihi, insanlığın gerçekliği yakalama, simüle etme ve nihayetinde sentezleme arzusunun bitmek bilmeyen bir kroniğidir. 19. yüzyılın ortalarında fotoğrafın icadı, görüntüyü ressamın elinin öznelinden kopararak, André Bazin'in "nesnel" gerçeklik olarak tanımladığı şeyi—dünyanın olduğu gibi mekanik bir yeniden üretimini—sundu. Bu sismik bir değişimdi, ancak yine de öznenin fiziksel varlığına bağlıydı; kamera bir referansa, bir "orada-bulunmuş-olana" ihtiyaç duyuyordu.1 Bugün, çağdaş sanat sahnesi ve film endüstrisi, resimden fotoğrafa veya büyülü fenerden Sinematograf'a geçişten muhtemelen daha derin bir dönüşümün eşiğinde durmaktadır. Kameranın artık hareketli görüntü için bir ön koşul olmadığı ve kelimenin—dilsel gösterenin—yoktan dünyalar yaratma gücüne sahip olduğu "sentetik" görüntünün doğuşuna tanıklık ediyoruz.
Bu rapor, 2023 ile 2025 yılları arasında Yapay Zeka (YZ) video oluşturma araçlarının hızlı evrimine odaklanarak sanat tarihindeki bu kritik anı derinlemesine incelemektedir. Bu gelişmeleri, erken dönem YZ videolarının titreyen, tekinsiz hareketleri ile sinemanın ilk adımları arasında paralellikler kurarak, kinetik deneylerin tarihsel soy ağacı içine yerleştirmektedir. Bu incelemenin merkezinde, sanatçılar Ahmet Rüstem Ekici ve Hakan Sorar tarafından üretilen The Pond (2023) adlı video çalışması yer almaktadır.2 Domaniç kurbağalarının biyolojik göçünü ve Seyitömer höyüğünün arkeolojik mirasını YZ aracılığıyla yeniden yorumlayan bu eser, sadece bellek ve metamorfoz üzerine sanatsal bir araştırma değil, aynı zamanda teknolojik bir zaman kapsülü—üretken YZ'nin bebeklik dönemindeki estetik yeteneklerinin ve sınırlamalarının bir kaydı—olarak işlev görmektedir.2
2023 modellerinin "halüsinatif" biçim değiştirmelerinden, 2025 modellerinin hiper-gerçekçi, fizik kurallarına uyumlu çıktılarına uzanan yörüngeyi analiz ederken 4, aynı zamanda üretimin değişen ekonomisini de incelememiz gerekmektedir. Bireysel yaratıcıların (creator) yerleşik stüdyolarla rekabet ettiği içerik oluşturma demokratizasyonu, Kodak dönemindeki amatör fotoğrafçılık patlamasını yansıtmakta, ancak beraberinde tutarlılık, post-prodüksiyon ve anlatı bütünlüğü konusunda yeni zorluklar getirmektedir.6 Anlatının metinsel ara yazılarla (intertitles) köprülendiği ilk filmlerin sessizliğini, günümüzün "prompt tabanlı" sinemasıyla yan yana getirdiğimizde, döngüsel bir rezonansı ortaya çıkarıyoruz: Hareketli görüntünün birincil motoru, bir kez daha metindir.
Bu çalışma, sinema tarihinin erken dönem kinetik deneylerinden başlayarak, sessiz filmlerdeki metin-görüntü ilişkisini, 2023 yılındaki YZ estetiğini belirleyen teknik kısıtlılıkları ve 2025 yılına gelindiğinde yaşanan devrimsel nitelikteki gerçekçilik sıçramasını kapsamlı bir şekilde ele alacaktır. Özellikle The Pond eseri üzerinden yapılacak karşılaştırmalı analiz, "kelimeden videoya" (text-to-video) dönüşüm sürecindeki kalite, doku uyumluluğu ve zamansal tutarlılık (temporal consistency) kavramlarını somutlaştıracaktır.
Bölüm I: Hareketin Arkeolojisi ve Kinetik Dürtü
1.1 Ön-Sinematik Dürtü: Zoetropelardan Nöral Ağlara
Yapay zeka tarafından üretilen videonun önemini kavramak için, öncelikle "sinema arkeolojisine"—Lumière kardeşlerden önce gelen, görme yetisinin kalıcılığı (persistence of vision) üzerine yapılan asırlık deneylere—geri dönmek gerekir. Cansızı canlandırma arzusu, silikon çağının bir ürünü değil, temel bir insani dürtüdür.
yüzyılda, Zoetrope (1834) ve Praxinoscope (1877) gibi cihazlar, süreklilik illüzyonu yaratmak için statik görüntülerin fiziksel manipülasyonuna dayanıyordu.8 Üzerinde dikey yarıklar bulunan bir silindir olan Zoetrope, izleyicinin içerideki bir çizim dizisinin dönerek bir animasyona dönüşmesini görmek için bu kesiklerden bakmasını gerektiriyordu. Statik durumlar arasındaki boşlukları beynin görüntüyü tutmasıyla dolduran bu mekanik kare enterpolasyonu, modern YZ video modelleri tarafından gerçekleştirilen dijital "kare enterpolasyonunun" (frame interpolation) analog atasıdır.9
Zoetrope nasıl yarıklar arasındaki fiziksel boşluklar nedeniyle doğal bir titreme ve akıcılık eksikliğinden muzdaripse, erken dönem YZ video üretimi (yaklaşık 2022-2023) de "zamansal seğirme" (temporal jitter) ile tanımlanıyordu.1 Bu erken üretken modellerde, YZ bir nesnenin zaman içinde hareket ederken tutarlılığını korumakta zorlanıyordu. Bir yüz kareler arasında bir manzaraya dönüşebilir; bir el fazladan parmaklar çıkarabilirdi. Genellikle bir hata olarak görülen bu "biçim değiştirme" (morphing) etkisi, 18. yüzyılın "phantasmagoria" gösterileri ve Georges Méliès'in erken dönem hileli filmlerinde görülen sürreal dönüşümlerle estetik bir soy bağı paylaşmaktadır.
Eadweard Muybridge'in Kronofotografisi (1878), hareketi ayrık, analiz edilebilir veri noktalarına bölerek bir sonraki kritik sıçramayı işaret etti.8 Atların hareketi üzerine yaptığı ızgara tabanlı çalışmalar, kavramsal olarak bugün nöral ağları eğitmek için kullanılan "eğitim verilerine" (training data) benzemektedir. Muybridge bir dörtnalın mekaniğini anlamak için binlerce kare yakalarken, modern difüzyon modelleri bir "dörtnalı" temsil etmek için piksellerin nasıl yer değiştirmesi gerektiğinin istatistiksel olasılığını öğrenmek adına milyarlarca video klibi işlemektedir. Aradaki fark sentezdedir: Muybridge gerçekliği yeniden birleştiriyordu; YZ ise eskinin kalıplarına dayanarak yenisini halüsinasyon yoluyla var etmektedir.11
1.2 Sessiz Diyalog: Ara Yazılar (Intertitles) ve Prompt Mühendisliği
Kullanıcının sorgusu, sessiz film dönemi ile YZ videosunun mevcut durumu arasında derin bir paralellik kurmaktadır. 20. yüzyılın başlarında, senkronize sesin ortaya çıkışından önce, Ara Yazı (Intertitle veya title card) anlatısal köprüydü.12 Filmler, görsel eylem ve metinsel müdahalenin hibrit bir mecrasıydı. İzleyici bir sekansı izler, ardından diyaloğu veya bağlamı açıklayan bir kartı okur, ve sonra görsele geri dönerdi.13
Metin ve görüntü arasındaki bu ilişki, Üretken YZ çağında intikam alırcasına geri döndü, ancak dinamik tersine çevrildi. Sessiz filmde metin görüntüyü açıklıyordu. YZ sinemasında ise metin görüntüyü yaratıyor. Bir YZ modeline verilen metinsel talimat olan "Prompt" (örneğin, "Yağmurlu bir yolda sırtında başka bir kurbağa taşıyan bir kurbağanın sinematik geniş açılı çekimi, 4k çözünürlük"), görsel çıktının genetik kodu olarak işlev görmektedir.14
2025'in "Prompt Yazarı", 1920'nin ara yazı yazarının ruhani halefidir. Her ikisi de ekonomi ve kesinlik ustalığına sahip olmalıdır. 1920'lerde ara yazılar, görsel akışı çok uzun süre kesmemek için kısa ve öz olmak zorundaydı.13 Benzer şekilde, erken dönem metinden videoya (text-to-video) modelleri, gizli difüzyon (latent diffusion) sürecinin kafasını karıştırmamak için belirli "tetikleyici kelimeler" ve sözdizimsel yapılar gerektiriyordu.4
Dahası, mevcut YZ videosu tüketiminin "kısa form" doğası—sosyal medyada dönen klipler—filmlerin uzun anlatılardan ziyade kısa, şok edici veya eğlenceli yenilikler olduğu "Cazibe Sineması" (Cinema of Attractions) dönemini (1895-1906) yansıtmaktadır. TikTok veya Instagram gibi platformlarda imkansız fizik kurallarına sahip sürreal hayvanların 10 saniyelik YZ kliplerini üreten yaratıcılar, bir istasyona varan trenin 50 saniyelik klibini gösteren Lumière operatörlerinin çağdaş muadilleridir. Onlar bir hikaye anlatmaktan ziyade, makinenin yeteneklerini belgelemektedirler.15
Aşağıdaki tablo, sinemanın erken dönemi ile YZ video üretiminin evrimi arasındaki yapısal benzerlikleri özetlemektedir:
Bölüm II: Analiz— The Pond (2023)
2.1 Kavramsal Çerçeve: Skeuomorfizm ve Metamorfoz
Sanatçı ikilisi Ahmet Rüstem Ekici ve Hakan Sorar tarafından yaratılan The Pond (2023) adlı video çalışması, antik tarihin, biyolojik gerçekliğin ve fütüristik teknolojinin kesişimini incelemek için ideal bir mercek sunmaktadır.2
The Pond'un kavramsal temeli, Türkiye'nin Kütahya ilindeki Domaniç bölgesinin arkeolojisine derinden kök salmıştır. Sanatçılar, Seyitömer Höyük kazılarında keşfedilen ve birbirlerini sırtlarında taşıyan kurbağaları tasvir eden 5.000 yıllık adak kaplarından (ritonlar) ilham almışlardır.2 Bu arkeolojik buluntu sadece sembolik değildir; bölgeye özgü biyolojik bir gerçekliğin skeuomorfik (işlevsel bir nesnede doğal formun taklidi) bir temsilidir: Dişi kurbağaların, Palazoğlu Göleti'ndeki üreme alanlarına yaptıkları yolculuk sırasında daha küçük olan erkekleri sırtlarında taşıdıkları "Domaniç Kurbağaları" (muhtemelen Rana tavasensis veya ilgili bir anuran türü) göçü.17
Ekici ve Sorar, heteronormatif anlatılara meydan okumak ve cinsiyet, dönüşüm ve yük/destek temalarını keşfetmek için bu biyolojik ve tarihsel veriyi kullanarak bir tür "Queer Arkeoloji" pratiği geliştirmişlerdir.19 Kurbağa, bir metamorfoz sembolü olarak (iribaştan amfibiye), verinin dönüşümü için bir metafor haline gelir: Doğayı gözlemden gündelik nesneye, gündelik nesnenin arkeolojik nesneye dönüşümüne, Arkeolojik nesneden dijital kavrama, metin promptundan YZ videosuna.
2.2 2023'ün Teknik Manzarası: "Estetik Olarak Glitch"
The Pond 2023 yılında üretildiğinde, metinden videoya (text-to-video) YZ manzarası, devrim niteliğinde olmakla birlikte 2025 standartlarına kıyasla ilkel kalan araçlarla tanımlanıyordu.11 Sanatçılar bu göçü görselleştirmek için bu araçları kullandılar, ancak o nesil modellerin (örneğin, Runway Gen-2'nin erken sürümleri) karakteristik özelliği olan "halüsinatif" sınırlamalarla karşılaştılar.
2023 yılında, Zamansal Tutarlılık (Temporal Consistency) birincil zorluktu.11 Bir YZ modeli, 1. Karede bir kurbağa oluşturabilir, ancak 10. Karede kurbağanın dokusu yolun dokusuna karışabilir veya "erkek taşıyan dişi" ayrımı tek, amorf bir bloğa dönüşebilirdi. Sanatçılar, Mart ve Ağustos 2023 arasında üretilen çıktılar arasında bile, araçların çıktı kalitesinin algılanabilir şekilde değiştiğini ve aynı proje içinde bile kopuk bir estetik yarattığını belirtmişlerdir.21
Ancak, The Pond gibi bir çalışma için bu sınırlamalar kavramsal olarak yankı uyandırıcıydı. YZ videosunun "biçim değiştirmesi" (morphing) ve istikrarsızlığı, biyolojik metamorfoz temasını ve belleğin akışkanlığını yansıtıyordu. Sanatçılar "glitch"i (hatayı) bir başarısızlık olarak değil, dijital bir empresyonizm olarak benimsediler. Video, Domaniç halkının bu doğal döngüyü farkındalıkla kucakladığı, kurbağa motifini tekstil ve boncuk işlerine entegre ettiği "kurgusal bir dünya" yaratır.2 YZ'nin desenleri karıştırma eğilimi—bir kurbağanın derisini bir halının dokusuna dönüştürmek veya tam tersi—doğanın kültürel olarak temellük edilmesi anlatısıyla mükemmel bir uyum içindeydi.22
2.3 Prompt Mühendisliğinin "Zaman Kapsülü"
The Pond, 2023'ün "Prompt Gerçekliği"nin bir belgesi olarak durmaktadır. "Gölette kameraya bakan Anadolu kurbağası" promptu, 2023'te belirli bir "görünüm" veriyordu—muhtemelen daha düşük çözünürlüklü (genellikle 480p veya 720p, sonradan yükseltilmiş), rüya gibi, resimsel bir niteliğe ve kare kare difüzyon varyansı nedeniyle "titreyen" (shimmering) dokulara sahip bir görüntü.11
Sanatçıların "sahne, dekor, mekan, karakter ve ışık tutarlılığı" konusundaki mücadelesi, o dönemde video için ControlNet yeteneklerinin eksikliğini vurgulamaktadır. 2023'te film yapımcılarının kamera hareketi veya belirli karakter kilitleri (farklı çekimlerde aynı kurbağa yüzünü korumak) üzerinde çok az kontrolü vardı. Genellikle ton olarak eşleşen birkaç tanesini bulmak için yüzlerce klip oluşturmak zorundaydılar; bu süreç "küratöryel üretim" (curatorial generation) veya "cherry-picking" olarak bilinir.
Bölüm III: Büyük Sıçrama — 2023'ten 2025'e
3.1 Teknolojik Evrim: Gürültüden Fiziğe
The Pond'un yaratılmasını takip eden iki yıl, zamana uyarlanmış basit 2B difüzyon modellerinden, yerel Uzay-Zaman Transformerlarına (Spatio-Temporal Transformers) geçişle yönlendirilen, üretken yeteneklerde üstel bir sıçramaya tanık oldu.5
3.1.1 Tutarlılığın Mimarisi
2023'te modeller videoyu büyük ölçüde bir görüntü dizisi olarak ele alıyordu ve bu da genellikle arka planın keyfi olarak değiştiği "titreme" etkisine neden oluyordu. 2025'e gelindiğinde, MOVAI (Motion-Aware Video AI) ve Sora ile Veo 3'ün gelişmiş yinelemeleri gibi mimariler, "3B U-Net" yapılarını ve "Zamansal-Uzamsal Dikkat Mekanizmalarını" (TSAM) tanıttı.5
2023 (Biçim Değiştirme Dönemi): Modeller, bir "kurbağanın" dönerken hacmini ve geometrisini koruması gereken 3 boyutlu bir nesne olduğunu anlamakta zorlanıyordu. Görüntüler akışkandı, nesneler birbirine geçiyordu.
2025 (Nesne Kalıcılığı Dönemi): Yeni modeller "Dünya Modelleri"ni (World Models)—fiziğin içsel bir anlayışını—bünyesinde barındırıyor. YZ artık "biliyor": Eğer bir kurbağa zıplarsa, yerçekimi ona etki etmelidir ve eğer kafasını çevirirse, kafasının arkası önceki karede görünmese bile var olmaya devam etmelidir.11
3.1.2 Karşılaştırmalı Analiz: "Domaniç Kurbağası" Promptu
Eğer Ekici ve Sorar, The Pond eserini 2025 yılında aynı promptları (kelimeleri) kullanarak yeniden yaratsalardı, ortaya çıkacak farklar kategorik ve çarpıcı olurdu. Aşağıdaki tablo, kullanıcının talep ettiği kalite, gerçekçilik, çözünürlük ve doku uyumluluğu parametreleri üzerinden bu dönüşümü detaylandırmaktadır:
3.2 Hareketin Kalıcılığı: Kinetik Tutarlılık
Kullanıcı, 2023'te "salise başına sürekli bir hareketlilik" deneyimlediklerini belirtmektedir. Bu, erken dönem gizli difüzyonun (latent diffusion) bir özelliğidir—model asla gerçekten "yerleşmez". 2025'te, Videodan-Videoya (Video-to-Video) tutarlılık ve gelişmiş dikkat mekanizmaları, "hareketsizliği" mümkün kılmaktadır. Bir YZ aktörü (veya kurbağası) artık sadece gözleri hareket ederken tamamen hareketsiz durabilir; bu, 2023'te tüm vücudun dalgalanması olmadan neredeyse imkansız bir başarıydı.4
Bu evrim, "Uzun Plan"ın (Long Take) önünü açmaktadır. 2023 videoları genellikle 2-4 saniye ile sınırlıyken (bu da onları "TikTok/Reels" döngüsü için mükemmel kılıyordu), 2025 modelleri Sora Turbo ve Veo 3 gibi araçlarla bir dakikaya kadar tutarlı klipler oluşturabilir veya klipleri yüksek tutarlılıkla süresiz olarak uzatabilir.23 Bu, YZ videosunu Tarkovsky veya Béla Tarr'ın sinematik diline yaklaştırarak, sadece "cazibe montajı" (montage of attractions) yerine "zamanın yontulmasına" (sculpting of time) olanak tanır.26
Bölüm IV: Yeni Stüdyo — Algoritmik Sinema Çağında Üretim
4.1 "Gösteri"nin Demokratikleşmesi ve Yaratıcı Ekonomi
Kullanıcı, dünyada üretici (creator) sayısındaki artışa dikkat çekmektedir. 2025'te, Luma Labs, Pika AI, Runway Gen-4 veya Kling aboneliği olan tek bir sanatçı, 2020'de 50 kişilik bir VFX ekibinin gerektireceği görsel efektleri üretebilir.27 Bu, "epik" hikaye anlatımı için giriş engelini ortadan kaldırmaktadır. Bir bilim kurgu destanı veya Domaniç kurbağaları hakkında tarihi bir drama, Ekici ve Sorar gibi iki kişilik bir ekip tarafından yüksek sadakatle görselleştirilebilir. Bu çıktılar kaliteli olacağı anlamına gelmez. Hatta bir yönetmenin hayal dünyasını birebir aktaracağı anlamına da gelmez. Aynı zamanda belki de ihtiyacı kurtaracak bir aşamada bile olmayabilir.
Ancak bu demokratikleşme bir paradoksu da beraberinde getirmektedir: "Algoritmanın Estetiği." Instagram filtrelerinin fotoğrafçılık için homojenleştirilmiş bir "görünüm" yaratması gibi, varsayılan YZ stillerinin (genellikle yüksek kontrastlı, kasvetli, "Unreal Engine" estetiğine meyilli) yayılması, görsel bir monokültür yaratma tehdidi oluşturmaktadır. 2025'teki sanatçılar için zorluk, görüntüyü üretmek değil (çünkü herkes yapabilir), algoritmayı kürate etmek ve kırmak yoluyla benzersiz bir ses bulmaktır—tıpkı Ekici ve Sorar'ın 2023'te hatayı (glitch) benimseyerek yaptığı gibi.
4.2 Post-Prodüksiyon: İnsan Elinin Vazgeçilmezliği
"Metinden videoya" teknolojisinin büyüsüne rağmen, kullanıcı Post-Prodüksiyon aşamasının insan kontrolünün sığınağı olarak kaldığını doğru bir şekilde tespit etmektedir. YZ "ham maddeyi" (rushes) üretir, ancak filmi yapmaz.28 Kullanıcının belirttiği gibi, "tüm bunları birleştirmek, ses efektlerini ve görüntü kalitesini ve renkleri daha uyumlu hale getirmek" zorunludur.
Montaj ve Kurgu: YZ klipler üretir, ancak "Kuleshov Etkisi"—iki çekimin yan yana gelmesinden doğan anlam—insan editöryal niyetini gerektirir. Hikaye örgüsü, ritim ve zamanlama, YZ'nin henüz duygusal zeka ile ustalaşamadığı alanlardır.29
Renk Düzenleme (Color Grading): YZ çıktıları genellikle tutarsız renk uzaylarına (Log vs. Rec709) sahiptir. "Göletteki kurbağa" klibi ile "yoldaki kurbağa" klibinin aynı ışık ortamının parçası gibi hissettirmesi için profesyonel renk düzenleme şarttır. DaVinci Resolve gibi araçlar, YZ tarafından üretilen görüntülerin "yapay" parlaklığını dengelemek ve sinematik bir bütünlük sağlamak için 2025'te daha da kritiktir.30
Ses Tasarımı (Sound Design): YZ ses araçları (ElevenLabs veya Suno gibi) var olsa da, foley'in (kurbağanın sıçrama sesi, uzaktaki gök gürültüsü, yosun kokusunu çağrıştıran atmosferik sesler) incelikli katmanlanması, "Spotting Session" (ses yerleştirme oturumu) ve hassas miksaj gerektirir.31 Ekici ve Sorar'ın enstalasyonunda bahsettikleri "yosun kokusu" ve işitsel atmosfer, YZ'nin otomatik olarak üretemeyeceği, insan tarafından kurgulanan duyusal bir deneyimdir.32
4.3 Yapay Lensin Ekonomisi ve Bütçeler
Kullanıcı, YZ film yapımlarının da sinemadan farksız olarak bütçelere ihtiyaç duyacağını belirtmektedir. Bu, endüstriyel bir gerçektir. YZ üretimi "lojistik-hafif" (logistics-light) olsa da "hesaplama-ağır" (compute-heavy) bir süreçtir.
Maliyet Karşılaştırması: The Pond için geleneksel bir çekim: Domaniç'e seyahat, su altı kamera ekipmanı, makro lensler, hayvan terbiyecileri ve göçü beklemek için haftalarca konaklama gerektirirdi. Tahmini Maliyet: 20.000$+ ve haftalarca zaman.
YZ Maliyeti: YZ Video araçlarına abonelik (Ayda 50-100$), GPU bulut hesaplama kredileri ve en önemlisi prompt mühendisi/editörün işgücü maliyeti. Tahmini Maliyet: 500$ (Doğrudan harcama).6
Sinemanın "Orta Sınıfı": Bu değişim, stok görüntü kameramanları, junior VFX sanatçıları ve storyboard sanatçıları gibi endüstrinin "orta" katmanını tehdit etmektedir. Ancak, vizyonu olan ancak bütçesi olmayan "Auteur-Yaratıcı"yı güçlendirmektedir. Büyük yapımlar (reklamlar, uzun metrajlar) yine de yüksek bütçeli post-prodüksiyon ve pazarlama harcamalarına ihtiyaç duyacaktır.
Sanatçı ikilisi Hakan Sorar ve Ahmet Rüstem Ekici The Pond Videosu Önünde Fotoğraf: Deniz Tapkan Cengiz
Bölüm V: Gelecek Projeksiyonları ve Sektörel Ufuklar
5.1 Reklamcılık ve "Synthespian"ların Yükselişi
2025'in sonlarına doğru, Tutarlı Karakter Üretimi (Identity Preservation) teknolojisinin olgunlaştığını görüyoruz.4 Bu, gerçekte var olmayan aynı "aktörün" 90 dakikalık bir film boyunca bir rolü oynamasına olanak tanır. Bu durum bizi kullanıcının "sessiz film" analojisine geri götürür. Şu anda YZ'nin "Sessiz Dönemi"ndeyiz—görsel dile hakim oluyoruz. Bir sonraki aşama (2026-2028), YZ karakterlerin "tekinsiz vadi" (uncanny valley) kopukluğu olmadan, duygusal olarak incelikli, mükemmel dudak senkronizasyonlu diyaloglar sunduğu "Sesli Dönem" (Talkies) olacaktır.33
Reklamcılık sektörü, Toys "R" Us (Sora ile üretilen) veya Fluid AI (Fransız Devrimi reklamı) gibi örneklerle bu alana öncülük etmektedir.34 Markalar, YZ'nin "tuhaflığını" ve sürrealizmini bir stil olarak benimsemekte, aynı zamanda kişiselleştirilmiş "Üretken Reklamlar" (Generative Ads) dönemine hazırlanmaktadır. Gelecekte bir araba reklamı, arabayı sizin şehrinizde, sizin sevdiğiniz hava durumunda sürerken gösterecek şekilde anlık olarak üretilebilir.36
5.2 "Sonsuz İçerik" Döngüsü ve Sanatçının Rolü
YZ araçları yaygınlaştıkça, sosyal medya akışlarını tıkayan düşük çabalı, halüsinatif içeriklerin ("AI Slop") artması riskiyle karşı karşıyayız.37 Bu durum, sanatçının rolünü daha da hayati hale getirmektedir. Değer, "kim gerçekçi bir görüntü yapabilir?" sorusundan (çünkü herkes yapabilir) "kimin zorlayıcı bir kavramı var?" sorusuna kaymaktadır.
The Pond değerlidir çünkü bir YZ videosu olduğu için değil, YZ'yi anlama bağladığı için değerlidir: Seyitömer höyüğünün 5.000 yıllık tarihine ve kurbağaların biyolojik gerçekliğine. YZ sadece fırçadır; arkeoloji ise boyadır.
Sonuç: Kinetik Ayna ve Geleceğin Hikayeleri
Domaniç kurbağalarının eşlerini taşıdığı biyolojik yolculuktan, YZ algoritmalarının hayal gücümüzü taşıdığı teknolojik yolculuğa uzanan bu süreç, hareketli görüntünün kalıcı gücünün bir kanıtıdır. Fotoğrafın icadı resmi öldürmediği gibi, Üretken YZ de sinemayı öldürmeyecektir. Bunun yerine, yeni bir paralel yol yaratmaktadır: Latent Uzayın Sineması.
1895'tekine benzer bir kavşakta duruyoruz. Mevcut YZ videoları, biçim değiştiren kurbağaları ve kayan manzaralarıyla, Lumière kardeşlerin Trenin Gelişi filminin bizim çağımızdaki versiyonudur. Kusurlu, şok edici ve hızla evrimleşmektedirler. Ahmet Rüstem Ekici ve Hakan Sorar'ın The Pond çalışması, makinelere doğayı düşlemeyi öğrettiğimiz ve makinelerin de bize kendi belleğimizi "glitch"ler üzerinden hatırlattığı anı belgeleyen hayati bir işarettir.
2030'a doğru ilerlerken, zorluk teknik olmayacaktır—pikseller mükemmel olacaktır. Zorluk felsefi olacaktır: Konuşabildiğimiz her görüntüyü üretebildiğimiz bir dünyada, anlatılmaya değer hikayeler hangileridir? Domaniç kurbağaları 5.000 yıldır, onları kaydeden mecraya—kil, film veya nöral ağ—aldırmadan göç etmektedir. Geleceğin araçlarının geçmişin derinliğini onurlandırmasını sağlamak, yaratıcıların ve tarihçilerin sorumluluğundadır.
Referans Notları ve İleri Okuma
Bu analizler, 2023-2025 yılları arasındaki teknolojik makaleler, sanatçı röportajları ve akademik yayınlardan derlenen verilere dayanmaktadır. Özellikle Rana tavasensis ve Seyitömer Höyük buluntuları ile YZ video modellerinin (Sora, Veo, Gen-3) teknik özellikleri arasındaki karşılaştırmalar, bu iki farklı alanın kesişimindeki benzersiz sinerjiyi ortaya koymaktadır. Okuyucuların, "Video-to-Video" teknolojilerindeki son gelişmeleri ve "World Models" kavramını takip etmeleri, sinemanın gelecekteki yörüngesini anlamaları açısından önerilir.
Alıntılanan çalışmalar
THE IMPLEMENTATION OF LONG TAKE IN AI VIDEO, erişim tarihi Aralık 16, 2025, https://his.diva-portal.org/smash/get/diva2:1982192/FULLTEXT01.pdf
Ahmet Rüstem Ekici & Hakan Sorar | The Pond - Crawford Art Gallery, erişim tarihi Aralık 16, 2025, https://crawfordartgallery.ie/ahmet-rustem-ekici-hakan-sorar-the-pond/
Ahmet Rüstem & Hakan Sorar - Bilsart, erişim tarihi Aralık 16, 2025, https://bilsart.com/sergiler/ahmet-rustem-ekici-hakan-sorar/
The Evolution of AI Video Generation: A Glimpse into the Future, erişim tarihi Aralık 16, 2025, https://reelmind.ai/blog/the-evolution-of-ai-video-generation-a-glimpse-into-the-future
AI Powered High Quality Text to Video Generation with Enhanced ..., erişim tarihi Aralık 16, 2025, https://arxiv.org/html/2511.00107v1
The Cost of Traditional vs. AI-Generated Video Production - Zebracat, erişim tarihi Aralık 16, 2025, https://www.zebracat.ai/post/traditional-vs-ai-generated-video
AI Video Generation vs. Traditional Production: Cost Breakdown, erişim tarihi Aralık 16, 2025, https://www.vidboard.ai/ai-video-generation-vs-traditional-costs-2025/
Zoetrope - Wikipedia, erişim tarihi Aralık 16, 2025, https://en.wikipedia.org/wiki/Zoetrope
Repurposing Pre-trained Video Diffusion Models for Event-based ..., erişim tarihi Aralık 16, 2025, https://vdm-evfi.github.io/
FILM: Frame Interpolation for Large Motion, erişim tarihi Aralık 16, 2025, https://www.ecva.net/papers/eccv_2022/papers_ECCV/papers/136670244.pdf
The Evolution of Text to Video Models | by Avishek Biswas - Medium, erişim tarihi Aralık 16, 2025, https://medium.com/data-science/the-evolution-of-text-to-video-models-1577878043bd
How Were Silent Film Intertitles Used? - Beverly Boy Productions, erişim tarihi Aralık 16, 2025, https://beverlyboy.com/filmmaking/how-were-silent-film-intertitles-used/
The Silent Film Universe chapter 11 Intertitles - Ben Model, erişim tarihi Aralık 16, 2025, https://silentfilmmusic.com/the-silent-film-universe-chapter-11-intertitles/
Prompt Theory Explained: The AI Short Film That Broke the Internet, erişim tarihi Aralık 16, 2025, https://www.youtube.com/watch?v=zJGKEm8LyPk
Are AI generated nature videos any good? Do they belong on ..., erişim tarihi Aralık 16, 2025, https://www.youtube.com/shorts/yYLPOBiQ7gM
AI Video Generation: 2023 Vs 2025 - YouTube, erişim tarihi Aralık 16, 2025, https://www.youtube.com/shorts/OULsG0UmYD4
Frogs hop on for a piggyback ride between two provinces, erişim tarihi Aralık 16, 2025, https://www.hurriyetdailynews.com/frogs-hop-on-for-a-piggyback-ride-between-two-provinces-44635
Kurbağaların 5 bin yıllık "göç" yolculuğu - Dünya Gazetesi, erişim tarihi Aralık 16, 2025, https://www.dunya.com/gundem/kurbagalarin-5-bin-yillik-quotgocquot-yolculugu-haberi-206390
Queer arkeoloji ve birlikte üretmenin değeri - Argonotlar, erişim tarihi Aralık 16, 2025, https://argonotlar.com/queer-arkeoloji-ve-birlikte-uretmenin-degeri/
The Evolution of AI Video Generation - Imagine.Art, erişim tarihi Aralık 16, 2025, https://www.imagine.art/blogs/evolution-of-ai-video-generation
Günümüz Sanatında Yapay Zekanın Sınırlarını Keşfetmek: Sanatçı ..., erişim tarihi Aralık 16, 2025, https://www.pikselbulten.com/posts/gunumuz-sanatinda-yapay-zekanin-sinirlarini-kesfetmek-1
Ahmet Rüstem & Hakan Sorar - Bilsart, erişim tarihi Aralık 16, 2025, https://bilsart.com/en/exhibitions/ahmet-rustem-ekici-hakan-sorar-2/
Top AI Video Generation Models in 2025: A Quick T2V Comparison, erişim tarihi Aralık 16, 2025, https://www.pixazo.ai/blog/ai-video-generation-models-comparison-t2v
Exploring the Latest Trends in Long Video Generation - arXiv, erişim tarihi Aralık 16, 2025, https://arxiv.org/html/2412.18688v2
AI Timeline - A history of image and video generative models, erişim tarihi Aralık 16, 2025, https://www.fabianmosele.com/ai-timeline
Will Generative AI Kill Slow Cinema? | Stark Insider, erişim tarihi Aralık 16, 2025, https://www.starkinsider.com/2025/07/ai-vs-slow-cinema.html
Video Production Costs in 2025: Traditional vs AI-Powered Solutions, erişim tarihi Aralık 16, 2025, https://magichour.ai/blog/video-production-costs-traditional-vs-ai
AI in Post Production: 7 Ways It's Being Used in 2025, erişim tarihi Aralık 16, 2025, https://flawlessai.com/blog/ai-in-post-production
How AI is Revolutionizing Post-Production in Entertainment, erişim tarihi Aralık 16, 2025, https://dubnsub.com/how-ai-is-revolutionising-post-production-in-entertainment/
Colourlab AI Review: The Ultimate Guide to AI Color Grading in 2025, erişim tarihi Aralık 16, 2025, https://skywork.ai/skypage/en/Colourlab%20AI%20Review%3A%20The%20Ultimate%20Guide%20to%20AI%20Color%20Grading%20in%202025/1975249173638475776
Audio post‑production workflow guide (2025) | LucidLink, erişim tarihi Aralık 16, 2025, https://www.lucidlink.com/blog/audio-post-production
Truth, Archaeology, Reflection, Solidarity and Comradeship - Medium, erişim tarihi Aralık 16, 2025, https://medium.com/nftify-uk/truth-archaeology-reflection-solidarity-and-comradeship-fd1550cfd2cb
2025 in AI Video (Featuring My Top 10) - UX Tigers, erişim tarihi Aralık 16, 2025, https://www.uxtigers.com/post/2025-videos
Top 5 AI-Generated Ads of 2025 That Changed the Game - Fluid AI, erişim tarihi Aralık 16, 2025, https://www.fluid.ai/blog/top-5-ai-generated-ads-of-2025
Top 10 AI Video Ads 2025 - FIT Digital, erişim tarihi Aralık 16, 2025, https://fitdigital.co.uk/top-10-ai-video-ads/
‘What to buy Dad for Christmas’: is retail ready for the AI shopping shift?, erişim tarihi Aralık 16, 2025, https://www.theguardian.com/business/2025/dec/10/is-retail-ready-for-ai-shaking-up-how-we-shop
Markalar “AI Slop” Ve "dijital Yorgunluk" çağında çareyi Deneyimsel ..., erişim tarihi Aralık 16, 2025, https://www.marketingturkiye.com.tr/haberler/markalar-ai-slop-ve-dijital-yorgunluk-caginda-careyi-deneyimsel-pazarlamada-ariyor/
.jpg)
Yorumlar
Yorum Gönder